Artemis Tapınağı Hangi Şehirdedir? Bir İzmirli Gençten Komik Bir Gezi Yazısı
Düşünsenize, sabah kahvemi içiyorum, bir yanda İzmir’in sıcağı, bir yanda arkadaşımın “abi, bu Artemis Tapınağı nerede ya?” sorusu. Tabi, ben de her zamanki gibi, bir yandan kahvemi yudumlarken, diğer yandan kafamda tarih kitapları karıştırmaya başlıyorum. O an bir ışık yanıyor! ‘Hah, tam da bu soruya cevabım var!’ diye düşünerek başlıyorum. Artemis Tapınağı, neymiş, hangi şehirdeymiş, bunu size bir İzmirli genç olarak anlatayım!
—
Artemis Tapınağı’nın Tarihi Turu: Yaşanmamış Bir Masal
İzmir’de yaşamanın en güzel yanlarından biri, her köşe başında bir parça tarih bulabilmeniz. Yani düşünün, ben şu an Artemis Tapınağı hakkında yazarken bile herhalde binlerce yıllık bir tarihin içinde yaşadığımı hissediyorum. Şimdi, hayal edin; Artemis Tapınağı’yla alakalı ilk kez duyan biri, “Abi, o tapınak hangi şehirde?” diye sorarsa… O anda ben biraz kafamı toparlamaya çalışarak, rahat bir şekilde “Ya kardeşim, Artemis Tapınağı tabii ki Efes’te!” diye cevap veririm. Ama tabii ki, bu soru hakkında biraz daha fazla bilgiye sahip olmak gerekir.
Artemis Tapınağı, Antik Yunan’da inşa edilen ve Tanrıça Artemis’e adanmış devasa bir tapınaktı. Bugün, eski Efes şehrinde, yani modern Selçuk ilçesinde bulunuyor. Her şey bir yana, bu tapınak o kadar büyük ki, dünyada yedi harikadan biri olarak kabul edilmiştir. Artemis Tapınağı hakkında duymayanınız yoktur. Ama gelin, size şunu söyleyeyim: Bu tapınağın büyüklüğü, tam anlamıyla hayal edilemez!
Ama tabii ki, şehre soracak olursanız, bazen bu tarihi bilgilere rağmen yanlış cevaplar duyabiliyorum. Yani mesela, geçen hafta bir arkadaşım “Abi Artemis Tapınağı’nı gezmeye gidiyoruz, nerede?” diye sordu. Ben de cevapladım: “Selçuk, Efes’te! Hem İzmir’den o kadar uzak değil, giderken bir döner de yeriz!” Tabii o arkadaşım bana şöyle bakmaya başladı: “Haa, tamam, döner iyi de, biz Artemis Tapınağı’nı nereye koyacağız?”
—
Artemis Tapınağı Hangi Şehirdedir? Gerçekten Selçuk’ta mı?
Evet, Artemis Tapınağı’nın bulunduğu yer, modern Selçuk ilçesi. Ama tabii, bunun tarihsel boyutu biraz kafa karıştırıcı. Yani Efes Antik Kenti dediğimizde aslında, bu bölgenin tarihi çok daha eskiye dayanıyor. Tapınak, M.Ö. 550 civarında inşa edilmiş ve o dönemin en büyük yapılarından biri olarak kabul edilmiş. Bizim Selçuk’ta bugün gördüğümüz kalıntılar, o dev tapınağın sadece bir kısmı. Yani, şu an gördüğümüz birkaç taş parçası, Artemis Tapınağı’nın büyüklüğünü hayal etmek için yetersiz. O zamanlar tapınak, yaklaşık 127 metre uzunluğunda ve 60 metre genişliğindeydi. Bu, devasa bir yapıyı düşündüğünüzde, dönemin teknolojisiyle oldukça etkileyici bir başarı!
Bunu anlamak için bir İzmirli olarak şu benzetmeyi yapabilirim: Hayal edin, Konak Meydanı’nda, “Abi bu kadar devasa bir bina yapacağız!” desek, ama sadece Konak Meydanı değil, oradan Kadifekale’ye kadar her yeri kaplayacak bir tapınak. İşte Artemis Tapınağı tam olarak böyle bir şeydi. Hala, kalıntılarıyla etkileyici. Yani biz, modern zamanlarda, geçmişin büyüklüğünü anlamaya çalışırken o devasa yapının ölçeğini hayal etmekte zorlanıyoruz.
—
İzmirli Bir Genç Olarak, Artemis Tapınağı’na Dair Kısa Bir Sohbet
(İç sesim: “Bunu yazarken çok eğleneceğim, burası tam İzmir’in havası!”)
Artemis Tapınağı hakkında konuşurken içimden bir şeyler gülümsüyor. “Bunu nasıl anlatırım?” diye düşünüyorum. İşte o an, aklıma bir soru geliyor: “Selçuk’a gittiğimizde acaba Artemis Tapınağı’nı bir kez daha görmeli miyiz?”
Bir arkadaşım, geçen hafta Selçuk’a gitti, ve tabii, tapınağı gezmeden dönmemiş. Şu diyalogu hayal edin:
Arkadaşım: “Abi, Artemis Tapınağı harbiden efsane ya! Benim bundan haberim yoktu.”
Ben: “Tabii ya, senin gibi insanları bilgilendirmek için buradayım zaten. Ama sen daha önce ne düşünüyordun?”
Arkadaşım: “Ya, işte, tapınak dedikçe hani… biraz sıkıcı geliyordu. Ama dedim, ne olacak, gidip bir bakayım.”
Ben: “Bunu söylüyorsun ama, Selçuk’taki döneri de göz ardı etme. Gerçekten her şey mükemmel!”
Evet, işte ben de böyleyim. Tarih hakkında ciddiyetimi kaybetmeden, bir yandan da bu coğrafyanın ne kadar eğlenceli olduğunu anlatmak istiyorum. Artemis Tapınağı’nı sadece bir antik harabe olarak değil, bu bölgenin geçmişiyle iç içe geçmiş bir yaşanmışlık olarak görmeliyiz.
—
Artemis Tapınağı’na Gitmeden Önce Ne Yapmalısınız?
1. Beyninizi Hazırlayın: Artemis Tapınağı, tarihin en büyük yapılarından biri. Ancak gördüğünüz taşların, o zamanlar ne kadar büyük olduğunu anlamak biraz zor olabilir. Yani büyük bir hayal gücü gerekiyor. Hani, bazen insan “Burası o kadar büyükmüş mü ya?” diye düşünüyor ama bir şekilde hayal etmeye çalışıyorsunuz.
2. Yanınıza Su Alın: İzmir’in sıcağında gezmek zor olabilir. Tapınak kalıntılarında dolanırken bir şeylerin eksik olduğunu hissedebilirsiniz. O yüzden su, olmazsa olmaz.
3. Fotoğraf Çekmeyi Unutmayın: Gerçekten tarihi bir yerde olduğunuzu hatırlatacak en iyi şeylerden biri, birkaç tane iyi fotoğraf çekmektir. Gidip o anı bir kenara koymak önemli!
—
Sonuç: Artemis Tapınağı Hangi Şehirdedir? Efes’te, Yani Selçuk’ta!
Evet, soruya geri dönelim. Artemis Tapınağı’nın tam olarak yer aldığı şehir, Selçuk’tur. Bu şehre bağlı Efes Antik Kenti’nin kalıntıları arasında, o ihtişamlı tapınağın kalıntılarını görmek mümkün. İzmir’den yalnızca bir saatlik bir yolculukla ulaşabileceğiniz bu büyüleyici tarihi yapıyı ziyaret etmeden geçmeyin. Belki bir yanda eski taşlara bakarken, diğer yanda dönerinizi de yiyebilirsiniz. Zaten ne de olsa bu yazıyı yazarken de dedim ya, biraz ciddi olmak lazım ama hayatın tadını da çıkaralım!
—
Sözün özü, Artemis Tapınağı hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, Efes’e uğramadan geçmeyin! Kim bilir, belki orada sizi bekleyen bir döner vardır…