Sivas Kayseri’ye Yakın mı? Haritayla Barışamayanların Efsane Soru Dosyası
Bazı sorular vardır, Google’a yazarsın ama aslında Google’ın bile bir an durup “yani şimdi… nasıl anlatsam” dediğini hissedersin. İşte “Sivas kayseriye yakın mı?” tam olarak o kategoriye giriyor. Haritaya bakıyorsun, iki şehir de İç Anadolu’da. İç Anadolu deyince insanın aklına zaten otomatik olarak “yakındır ya” hissi geliyor. Ama sonra bir otobüs bileti bakıyorsun, süreyi görüyorsun ve hayatla küçük bir yüzleşme başlıyor.
Ben İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, sürekli “Ege’den çıkınca her yer bana aynı geliyor” modunda dolaşan biriyim. Ama konu şehirler arası mesafelere gelince içimde ayrı bir karakter uyanıyor: harita mühendisi gibi davranan ama aslında Google Maps’i bile bazen yanlış okuyan biri.
O yüzden bugün bu meseleyi ciddi ciddi ama hiç ciddileşmeden konuşacağız.
Sivas Kayseri Arası Gerçekten Ne Kadar?
Önce şu temel bilgiyi masaya koyalım: Sivas ile Kayseri arası yaklaşık olarak 200-250 kilometre civarında bir mesafe. Yol durumuna, güzergâha ve “ben niye bu yola çıktım” psikolojisine göre bu süre değişebiliyor.
Arabayla genelde 2,5 ila 3,5 saat arası sürüyor. Otobüsle bu süre bazen “ben buraya nasıl geldim” seviyesine çıkabiliyor çünkü dur kalklar, molalar, çay ikramı, “şu köyde yolcu var mı” anonsları derken zaman biraz esniyor.
Ama mesele sadece kilometre değil. Mesele hissiyat.
Çünkü insan zihni şöyle çalışıyor:
200 km → “yakın sayılır”
300 km → “eh işte”
400 km → “bir tık uzak”
800 km → “ben neden yaşıyorum”
Sivas ve Kayseri ise tam o “yakın mı uzak mı karar veremediğimiz gri bölge”.
Bir İzmirli Olarak Mesafeyi Anlamlandırma Çabam
Benim için mesafe ölçü birimi biraz farklı. İzmir’de büyüyünce insan “yakın” kavramını şöyle öğreniyor:
Alsancak → Karşıyaka: uzak (psikolojik)
Bornova → Buca: gereksiz planlama gerektirir
İzmir → Aydın: “aaa kaç saat ki ya?”
O yüzden Sivas-Kayseri mesafesini duyunca beynim otomatik olarak “İzmir’den Manisa’ya gidiyoruz herhalde” gibi bir yanılgıya düşüyor.
Ama gerçek öyle değil.
Sivas Kayseriye Yakın mı? Sorusunun Psikolojik Boyutu
Bu sorunun cevabı aslında coğrafi değil, tamamen psikolojik.
Çünkü “yakınlık” sadece kilometre değildir. İnsan ilişkileri gibi düşün:
Bazen 10 kilometre uzaktaki birine ulaşamazsın ama 500 kilometre uzaktaki biriyle her gün konuşursun.
Sivas ile Kayseri de böyle bir ilişki içinde. Haritada komşu gibi duruyorlar ama “komşu kapısı çalınır mı?” sorusu biraz tartışmalı.
Bir arkadaş ortamında bu konu açıldığında genelde şu sahne yaşanır:
— “Sivas Kayseri’ye yakın mı ya?”
— “Yakın sayılır abi.”
— “Kaç saat?”
— “3 saat falan.”
— “O nasıl yakın?”
İşte o an sessizlik olur. Çünkü kimse “yakın” kelimesinin bu kadar esneyebileceğini beklemiyordur.
Otobüs Yolculuğunda Felsefe Yapmak
Bir keresinde İzmir’den Ankara’ya giderken yan koltuktaki amca bana hayatın anlamını anlatmıştı. Aynı şeyi Sivas-Kayseri yolunda da hayal ediyorum.
Otobüs kalkar…
Camdan bakarsın…
İlk 20 dakika:
“İyi ya, yakınmış.”
Sonra 1 saat geçer:
“Biz hâlâ neredeyiz?”
2 saat geçer:
“Bu şehirler birbirine yakın değil, sadece aynı ülkede.”
Ve o noktada insan iç sesiyle konuşmaya başlar:
“Ben niye bu koltuktayım?”
“Evde olabilirdim.”
“Belki de Sivas ile Kayseri birbirine yakın değil, ben zamana yabancıyım.”
İç Ses: Coğrafya Uzmanı Modu
— İç ses: “Mesafe görecelidir.”
— Ben: “Abi sus, sus lütfen.”
— İç ses: “Einstein bile…”
— Ben: “Einstein’ın şu an bununla ne alakası var?”
Günlük Hayatla Kıyas: Sivas Kayseri Mesafesi Ne Kadar ‘Yakın’?
Şimdi işi biraz daha somutlaştıralım.
Eğer Sivas-Kayseri mesafesini günlük hayatla kıyaslarsak:
Markete gidip gelmek: çok yakın
Mahallede yürüyüş: yakın
Komşudan şeker istemek: ultra yakın
Sivas’tan Kayseri’ye gitmek: “plan yapılmalı”
Ama yine de Türkiye ölçeğinde baktığında bu mesafe “uçaklık” değil. Yani İstanbul–Van gibi bir dramatik uzaklık yok.
Bu yüzden insanlar kararsız kalıyor.
Bir Arkadaş Grubu Tartışması Senaryosu
Diyelim ki bir kafedesin. Masada 4 kişi:
— “Sivas Kayseri’ye yakın mı?”
— “Yakın ya.”
— “Değil.”
— “Google’a bakın.”
Google açılır.
Sessizlik.
Harita görünür.
Ve herkes aynı anda şunu düşünür:
“Ben coğrafyada neden bu kadar zayıfım?”
Yolculuk Deneyimi: İki Şehir Arasında Mini Macera
Sivas’tan Kayseri’ye gitmek aslında küçük bir Anadolu yolculuğu gibi.
Yolda şunlar olur:
Bozkır manzarası
Arada “burada yaşanır mı?” hissi
Köy tabelaları
Ve klasik: “son 100 km” yalanı
Çünkü o “son 100 km” hiçbir zaman psikolojik olarak 100 km değildir. Hep 250 km gibi hissedilir.
Bir noktada yolcu olarak şunu düşünürsün:
“Ben aslında nereye gidiyorum ve neden bu kadar zamanın içinde sıkıştım?”
Ama sonra varırsın.
Ve dersin ki:
“Evet… yakınmış.”
İşte insan böyle bir varlık.
Sivas Kayseri Arası: Yakınlık Algısının Sosyal Versiyonu
Bir de işin sosyal tarafı var.
Mesela biri sana “Sivas Kayseri’ye yakın mı?” diye sorduğunda, aslında şunu demek istiyordur:
“Oraya kolay gidilir mi?”
“Hafta sonu kaçamak olur mu?”
“İş için gidip gelinir mi?”
Yani kimse harita bilgisi istemiyor. İnsanlar pratik cevap istiyor.
Ama coğrafya bazen duyguları yaralayan bir gerçekçilikle geliyor:
“Yakın ama gidilmez.”
“Uzak ama gidilir.”
“Orta ama yorucu.”
İzmirli Beyin ile İç Anadolu Gerçeği Arasında Sıkışmak
İzmir’de yaşayan biri olarak benim mesafe algım biraz duygusal.
Deniz varsa yakınlık vardır.
Güneş varsa sorun yoktur.
Rüzgar varsa zaten her şey yolundadır.
Ama İç Anadolu’ya gelince iş değişiyor. Bozkır, genişlik, sonsuz yol hissi… Bunlar insanın “yakınlık” tanımını yeniden yazdırıyor.
Sivas-Kayseri mesafesi de tam burada devreye giriyor. Haritada kısa, yolda uzun, zihinde değişken.
“Sivas kayseriye yakın mı” konusunu beğendiyseniz Asrimoda sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Sonuç Yerine Değil, Yolculuğun Kendisi
“Sivas kayseriye yakın mı?” sorusunun tek bir cevabı yok. Çünkü bu soru aslında matematik değil, algı meselesi.
Evet, kilometre olarak yakın sayılır.
Ama his olarak bazen uzak gelebilir.
Ve bazen de tam tersi olur.
İnsan hayatı gibi biraz.
Bugün sana uzak gelen şey yarın rutin olur. Bugün “çok uzak ya” dediğin yol, bir gün “biz oraya gider geliriz” cümlesine dönüşür.
Belki de mesele mesafe değil, alışkanlık.
Ve belki de en komik olan şey şu:
Haritaya bakmadan önce herkesin kendini coğrafya profesörü sanması.
Ama otobüs koltuğuna oturunca hepimizin aynı soruyu sorması:
“Biz şu an tam olarak neredeyiz?”
Daha Fazlası İçin: Kağıt maskeden sonra tonik kullanılır mı ?